İlişkide Ne İstediğini Nasıl Anlarsın? Kendini Tanımanın 6 Yolu

“Nasıl birini arıyorsun?” sorusuna çoğumuz önce ne istemediğimizi sayarak cevap veririz: yalan söyleyen biri olmasın, kıskanç olmasın, ilgisiz olmasın. Ne istediğimiz sorulduğunda ise cümleler bulanıklaşır: “Anlaşabileceğim biri”, “iyi biri”, “hissettiğim biri”.

Bu bulanıklık doğal. Ama ilişkide ne istediğini netleştirmek, yanlış kişilere harcanan zamanı ve hayal kırıklıklarını azaltmanın en etkili yollarından biri. Aşağıdaki altı yol, kendini tanımak için bir test değil; kendine daha iyi sorular sormanın bir çerçevesi.

Ne istediğimizi bilmek neden bu kadar zor?

Birkaç sebep var. Birincisi, “ideal partner” listelerimiz çoğu zaman gerçek deneyimden değil, filmlerden, çevremizdeki çiftlerden ve sosyal medyadan gelir. Uzun boylu, esprili, başarılı… Bu listeler bize kimin etkileyici geleceğini söyler, kimle iyi hissedeceğimizi değil.

İkincisi, geçmiş ilişkilerimiz bir gölge bırakır. Bir önceki partnerimiz çok kontrolcüyse, yeni birinde yalnızca “kontrolcü olmamasına” odaklanır ve başka ihtiyaçlarımızı gözden kaçırırız.

Üçüncüsü, istekler ile ihtiyaçlar aynı şey değildir. “Sürekli beni arasın” bir istek olabilir; altındaki ihtiyaç “önemsendiğimi hissetmek” olabilir. İhtiyacı fark ettiğimizde, onu karşılayabilecek çok daha fazla yol olduğunu görürüz.

1. “Olmazsa olmaz” ile “olsa iyi olur”u ayır

Bir kâğıda aklına gelen her beklentini yaz. Sonra her birinin yanına şu soruyu sor: Bu olmazsa, başka her şey yerinde olsa bile ilişkiyi sürdürebilir miyim?

Cevabı “hayır” olanlar olmazsa olmazlarındır. Bunlar genellikle üç ila beş maddeyi geçmez ve çoğu zaman şu alanlarda toplanır:

• Çocuk isteği: Biri kesinlikle isterken diğeri kesinlikle istemiyorsa, sevgi bu farkı kapatmaz.
• Yaşam yeri ve biçimi: Büyük şehir mi, küçük yer mi; yurt dışı planı var mı?
• İnanç pratiği: İnanç kendisi değil, onun gündelik hayata ve aileye yansıması.
• Sadakat ve açıklık: İlişkinin sınırlarının nerede çizildiği.
• Bağımlılıklar ve sağlık: Alkol, sigara, kumar gibi alışkanlıklara bakış.

Geri kalanlar, yani ortak müzik zevki, aynı sporu yapmak ya da benzer bir mizah anlayışı, “olsa iyi olur” listesidir. Önemsizdir demek değil; ama bir ilişkiyi tek başına kurtarmaz ya da bitirmezler.

2. Geçmiş ilişkilerine desen gözüyle bak

Geçmiş ilişkilerini “iyiydi” ya da “kötüydü” diye değil, ne zaman iyi hissettiğine göre hatırla. Şu soruları dene:

• Kendimi en rahat, en “ben” hissettiğim anlar hangileriydi?
• Hangi konularda tekrar tekrar tartıştık?
• İlişki bittiğinde en çok neyin eksikliğini hissettim?

Tekrar eden kavga konuları özellikle öğreticidir. Farklı insanlarla aynı konuda (örneğin zaman ayırma, para ya da aileler) tartışıyorsan, bu konu senin için sandığından daha önemli bir değer taşıyor olabilir.

3. Değerlerini adlandır

Değerler, hayatta neyi önemli bulduğumuzun kısa adlarıdır. Sosyal psikolog Shalom Schwartz’ın kuramı, kültürler arasında tekrar eden on temel değer tanımlar: güvenlik, gelenek, uyum, iyilikseverlik, evrenselcilik, özyönelim, uyarılım, hazcılık, başarı ve güç (Schwartz, 2012).

Kendine sor: Hangi üçü benim için gerçekten öncelikli? Örneğin “özgürlük ve yeni deneyimler” öncelikliyse, her hafta sonunu aileyle geçirmeyi bekleyen biriyle zorlanabilirsin. Bu ikinizden birinin haksız olduğu anlamına gelmez; yalnızca farklı şeylere öncelik verdiğinizi gösterir.

Değerlerdeki farklar her zaman sorun değildir. Ama farkın adını koyabilmek, onu konuşabilmenin ilk adımıdır.

4. Yakınlık ve alan ihtiyacını tart

Herkesin yakınlıkla kurduğu ilişki farklıdır. Bazıları gün içinde sık sık haberleşmek ister; bazıları için akşam kısa bir konuşma yeterlidir. Bazıları için birlikte geçen her boş zaman değerlidir; bazıları kendine ait zamana ihtiyaç duyar.

Şunları düşün:

• İdeal bir haftada partnerimle ne kadar zaman geçirmek isterim?
• Mesajlara geç cevap verilmesi bende nasıl bir his uyandırır?
• Yalnız kalmaya ihtiyaç duyduğumda bunu nasıl söylerim?

Bu soruların doğru cevabı yok. Ama yakınlık ritimleri çok farklı iki kişi, birbirini “ilgisiz” ya da “boğucu” diye yanlış okumaya çok açıktır. Bu konuyu daha derinlemesine merak ediyorsan bağlanma stilleri yazımıza göz atabilirsin.

5. Çatışmada nasıl davrandığını fark et

Her ilişkide anlaşmazlık olur. Önemli olan, anlaşmazlık anında ne yaptığındır. Kimimiz konuyu hemen çözmek ister ve üstüne gider; kimimiz sakinleşmek için geri çekilir.

Kendi tarzını bilmek iki işe yarar. Birincisi, sana uyan bir tarzı olan biriyle daha kolay anlaşırsın. İkincisi, farklı tarzdaki biriyle “Ben önce biraz sakinleşmem gerekiyor, bir saat sonra konuşalım mı?” gibi bir anlaşma yapabilirsin. Tarzların farklı olması sorun değil; birbirinin tarzını bilmemek sorun.

6. Söylediklerinle seçtiklerini karşılaştır

Belki de en zor adım bu: Ne istediğini söylediğin ile kimden etkilendiğin arasındaki farkı dürüstçe görmek. “Sakin, güvenilir biri istiyorum” deyip her seferinde heyecanlı ama belirsiz insanlara çekiliyorsan, bu çelişki üzerinde düşünmeye değer.

Bu, kendini yargılamak için değil. Belki heyecan ihtiyacın sandığından büyüktür ve bunu güvenle birlikte sunan birini arıyorsundur. Belki de tanıdık olana, alışık olduğun dinamiğe çekiliyorsundur. Farkı görmek, seçimlerini bilinçli yapmanı sağlar.

Küçük bir egzersiz: Üç soruyu yazıya dök

Düşünmek yetmez; yazmak netleştirir. Bu hafta bir akşam on beş dakika ayır ve şu üç soruyu kendi cümlelerinle cevapla:

1. Bir ilişkide kendimi güvende hissetmem için neye ihtiyacım var?
2. Hangi üç şeyden kesinlikle vazgeçemem?
3. Bir partnerle kavga ettiğimde en çok neyin olmasını isterim?

Cevaplarını birkaç hafta sonra yeniden oku. Değişen ve değişmeyen cevaplar, sana kendin hakkında en çok şey söyleyenlerdir.

Sonuç

Ne istediğini bilmek bir kez yapılıp biten bir iş değil. Deneyimlerle, yaşla ve yeni ilişkilerle değişir. Ama olmazsa olmazlarını, değerlerini ve yakınlık ihtiyacını adlandırabildiğinde, doğru kişiyi tanımak da, yanlış kişiden erken uzaklaşmak da kolaylaşır.

İlk adım olarak yukarıdaki üç soruyu yazmayı dene. Belki cevapların seni şaşırtır.

hemdem ekibi

Yazılarımız ilişki psikolojisi araştırmalarına dayanır; kaynaklar yazı içinde bağlantılıdır. Genel bilgi amaçlıdır, psikolojik danışmanlık ya da terapi yerine geçmez.

hemdem hakkında