Uyumlu Partner Nasıl Anlaşılır? Benzerlik, Farklılık ve Gerçekten Önemli Olanlar

“Uyumlu” kelimesini ilişkiler için sık kullanırız ama ne kastettiğimizi pek söylemeyiz. Aynı şeylerden hoşlanmak mı? Hiç kavga etmemek mi? Yoksa kavga ettiğinde de birbirini anlayabilmek mi?

Bu yazıda ilişki araştırmalarının uyum hakkında ne söylediğine, hangi benzerliklerin gerçekten önemli olduğuna ve uyumun daha ilk sohbetlerde nasıl anlaşılabileceğine bakıyoruz.

Zıt kutuplar birbirini çeker mi?

Popüler inanışın aksine, araştırmalar genel olarak benzerliğin çekimle ilişkili olduğunu gösteriyor. 300’ü aşkın çalışmayı bir araya getiren bir meta-analiz, benzerliğin çekimle ilişkili olduğunu, ama önemli bir ayrıntıyla birlikte ortaya koydu: Uzun süreli ilişkilerde, kişilerin gerçekte ne kadar benzediğinden çok birbirlerine ne kadar benzediklerini düşündükleri, yani algılanan benzerlik öne çıkıyordu (Montoya, Horton ve Kirchner, 2008).

Yani “zıt kutuplar” fikri güçlü bir kanıta dayanmıyor. Ama bu, her alanda aynı olmanız gerektiği anlamına da gelmiyor.

Hangi benzerlikler gerçekten önemli?

Benzerliklerin hepsi aynı ağırlıkta değil. Ortak dizi zevki hoş bir başlangıçtır; ama bir ilişkinin uzun vadede ayakta kalması daha çok şu alanlara bağlıdır:

• Değerler: Hayatta neyi önemli bulduğunuz. Aile, özgürlük, güvenlik, başarı, inanç gibi değerlerde büyük farklar, zamanla gündelik kararlara yansır.
• Yaşam hedefleri: Çocuk isteği, evlilik planı, nerede yaşamak istediğiniz. Bunlar pazarlığı en zor konulardır.
• Gündelik yaşam ritmi: Sabahçı mı gececi mi, sosyal mi ev odaklı mı, planlı mı esnek mi.
• İletişim ve çatışma tarzı: Sorunları konuşarak mı yoksa zaman tanıyarak mı çözdüğünüz.

Kişilik özelliklerinin birebir benzer olmasının etkisi ise sanıldığından daha küçük. İki çok dışa dönük ya da iki çok içe dönük insanın otomatik olarak daha mutlu olduğunu söyleyen tutarlı bir bulgu yok.

Farklılık nerede zenginleştirir?

Bazı alanlarda hafif farklılıklar ilişkiyi dengeleyebilir. Biri daha planlı, diğeri daha esnekse, doğru konuşulduğunda bu fark hem düzen hem de spontanlık getirebilir. Parayla ilişkide biri biraz daha temkinli, diğeri biraz daha rahatsa, bu fark birbirini dengeleyen bir bakış açısına dönüşebilir.

Burada kilit nokta farkın büyüklüğü ve konuşulabilir olmasıdır. Küçük farklar çoğu zaman öğretici olur; çok büyük farklar ise sürekli bir sürtünme kaynağına dönüşebilir.

Araştırmaların şaşırtıcı bulgusu: İlişkinin kendisi

Uyumu tartışırken çoğu zaman iki kişinin özelliklerine odaklanırız. Oysa 43 uzun süreli çift çalışmasının verilerini birlikte inceleyen büyük bir araştırma, ilişki mutluluğunu en iyi yordayan etkenlerin kişisel özelliklerden çok ilişkiye özgü algılar olduğunu gösterdi: partnerin ilişkiye bağlılığını nasıl algıladığın, kendini ne kadar takdir edilmiş hissettiğin ve çatışmaların nasıl yaşandığı gibi (Joel ve arkadaşları, 2020).

Bu bulgu önemli bir şeyi hatırlatıyor: İki kişinin kâğıt üzerindeki uyumu bir başlangıç noktasıdır. Asıl belirleyici olan, birlikte nasıl bir ilişki kurdukları.

Aynı sebeple, çevrim içi tanışma üzerine kapsamlı bir değerlendirme, eşleştirme algoritmalarının bir ilişkinin başarılı olup olmayacağını tek başına öngörebildiğine dair kanıt bulunmadığını vurguluyor (Finkel ve arkadaşları, 2012). Bir uyum puanı, kiminle tanışmaya değer olduğunu düşünmek için faydalı bir işarettir; ama ilişkinin geleceği hakkında bir hüküm değildir.

Uyumu sohbette nasıl anlarsın?

Uyumu anlamanın en iyi yolu, önemli konuları erkenden ama sorguya çevirmeden konuşmaktır. Şu sorular iyi bir başlangıç olabilir:

• Gelecek: “Beş yıl sonra kendini nerede ve nasıl bir hayatta görüyorsun?”
• Gündelik hayat: “İdeal bir pazar günün nasıl geçer?”
• Değerler: “Hayatında en çok neye zaman ayırmak istiyorsun?”
• Aile ve yakınlar: “Ailenle ilişkin nasıl, onları ne sıklıkla görmek istersin?”
• Çatışma: “Biriyle anlaşamadığında genelde ne yaparsın?”

Cevapların kendisi kadar, bu konuları konuşurken nasıl hissettiğin de önemli. Anlaşılmış, merak edilmiş hissediyorsan bu iyi bir işarettir.

Uyumsuzluğun işaretleri

İlişki araştırmacısı John Gottman, çiftlerin çatışma biçimlerini incelediği çalışmalarında, ilişkiye özellikle zarar veren dört davranış tanımlar ve bunlara “dört atlı” der (Gottman Enstitüsü):

1. Eleştiri: Belirli bir davranış yerine kişinin kendisine yönelen suçlama (“Sen hep böylesin”).
2. Aşağılama: Alay, küçümseme, göz devirme.
3. Savunmacılık: Sorumluluğu reddedip karşı saldırıya geçmek.
4. Duvar örme: Konuşmayı tamamen kesip iletişime kapanmak.

Tanışmanın ilk dönemlerinde bu davranışlardan birinin sık tekrarlandığını görüyorsan, benzer ilgi alanlarına rağmen durup düşünmeye değer.

Sonuç

Uyum, her konuda aynı düşünmek değil. Önemli alanlarda (değerler, yaşam hedefleri, gündelik ritim) yakın olmak; farklılıkları ise merakla konuşabilmektir. Ve belki de en önemlisi: Uyum, iki kişinin birlikte kurduğu bir şeydir, önceden hazır bulunan bir şey değil.

İlk adımı atarken ne yazacağını düşünüyorsan ilk mesaj rehberimize göz atabilirsin.

hemdem ekibi

Yazılarımız ilişki psikolojisi araştırmalarına dayanır; kaynaklar yazı içinde bağlantılıdır. Genel bilgi amaçlıdır, psikolojik danışmanlık ya da terapi yerine geçmez.

hemdem hakkında